Polikistoz yumurtalıqlar sindromu nədir?
Polikistoz yumurtalıqlar sindromu nədir və əlamətləri hansılardır haqqında
Polikistoz yumurtalıq sindromu (PKYS) — qadınlarda ən çox rast gəlinən hormonal pozğunluqlardan biridir. Bu sindrom zamanı yumurtalığın funksiyası pozulur və bu, menstruasiya dövründə nizamsızlıq, sonsuzluq və digər hormonla bağlı problemlərlə nəticələnə bilər.
🔬 PKYS nədir?
PKYS zamanı yumurtalığın içində çoxlu sayda kiçik, maye ilə dolu kisəciklər (kistlər) yaranır. Bu kisəciklər, əslində, yumurtlama prosesindəki follikullardır, lakin onlar tam inkişaf etmədikləri üçün yumurta çıxmır və hormonal tarazlıq pozulur.
⚠️ PKYS-in əsas əlamətləri
- Menstruasiya pozğunluğu:
- Gecikmiş və ya ümumiyyətlə olmayan aybaşı
- Azalmış və ya qeyri-müntəzəm qanaxmalar
- Yumurta çıxmaması (ovulyasiyanın olmaması):
- Sonsuzluq
- Hamilə qalmaqda çətinlik
- Androgen (kişilik hormonları) səviyyəsinin yüksəlməsi:
- Üzdə və bədəndə artıq tüklənmə (hirsutizm)
- Sızanaqlar (akne)
- Saç tökülməsi
- Polikistik yumurtalıq görüntüsü (USM-də):
- Yumurtalıqlarda 10 və ya daha çox kiçik kist
- Yumurtalıq ölçülərinin böyüməsi
- Metabolik pozğunluqlar:
- İnsulin müqaviməti (daha sonra şəkərli diabet riskini artırır)
- Çəki artımı, xüsusilə qarın bölgəsində piylənmə
🧪 Diaqnoz necə qoyulur?
Diaqnoz üçün adətən 3 əsas meyardan 2-si kifayət edir (Rotterdam kriteriyaları):
- Menstruasiya pozğunluğu və ya ovulyasiya problemi
- Androgen səviyyəsinin yüksəkliyi və ya onun klinik əlamətləri
- USM-də polikistik yumurtalıq görüntüsü
🩺 PKYS-in müalicəsi necə aparılır?
Müalicə məqsədə (hamilə qalmaq, tüklənməni azaltmaq, menstruasiyanı normallaşdırmaq) və xəstənin yaşına görə dəyişir:
- Hormonal dərmanlar: Aybaşı nizama salmaq və tüklənməni azaltmaq üçün (məsələn, oral kontraseptivlər)
- İnsulin müqaviməti varsa: Metformin kimi dərmanlar
- Sonsuzluq üçün: Yumurtlamanı stimullaşdıran dərmanlar
- Yaşam tərzi dəyişikliyi: Arıqlamaq, düzgün qidalanmaq və fiziki aktivlik hormon balansına çox müsbət təsir edir.