Hamiləlikdə arterial qan təzyiqi problemi

1. Arterial qan təzyiqi nədir?

Arterial qan təzyiqi, iki əsas göstəricidən ibarətdir:

• Sistolik təzyiq (yuxarı təzyiq): ürək döyüntüsündə qan damarları vasitəsilə qan axını təzyiqini göstərir.
• Diastolik təzyiq (aşağı təzyiq): ürək döyüntüsü arasında, ürəyin istirahət etdiyi zaman qan təzyiqini göstərir.

Normal arterial təzyiq 120/80 mmHg olaraq qəbul edilir. Hamiləlikdə bu göstəricilər dəyişə bilər, amma təzyiqin çox yüksək və ya çox aşağı olması riskli ola bilər.

2. Hamiləlikdə arterial qan təzyiqinin təbii dəyişiklikləri

Hamiləlik zamanı hormonal dəyişikliklər və qan dövranında baş verən adaptasiyalar səbəbindən arterial qan təzyiqi müəyyən dərəcədə dəyişir:

• Erkən hamiləlik: hamiləliyin ilk trimestrində, hormonlar (xüsusilə progesteron) damarları genişləndirərək qan dövranını asanlaşdırır. Bu səbəbdən təzyiq bir qədər aşağı düşə bilər.
• İkinci və üçüncü trimestr: hamiləliyin sonrakı dövrlərində təzyiq normal vəziyyətə yaxınlaşır. Bəzi hallarda, hamiləliyin 20-ci həftəsindən sonra qan təzyiqinin artması müşahidə oluna bilər.

3. Hamiləlikdə yüksək qan təzyiqinin riskləri

Yüksək qan təzyiqi (hipertoniya) hamiləlikdə bəzi ciddi sağlamlıq problemlərinə yol aça bilər. Bunlara daxildir:

• Preeclampsia (preeklampsiya): bu, hamiləliyin son üç aylığında, yüksək qan təzyiqi və bədəndə şişliklə müşayiət olunan bir vəziyyətdir. Preeclampsiya, ana və körpə üçün həyat təhlükəsi yarada bilər.
• Preeklampsiynin digər əlamətləri: qızartı, baş ağrısı, görmə problemləri, qarında ağrı, sümük və ayaqlarda şişliklər.

Bu vəziyyətlərin qarşısını almaq üçün, hamilə qadınlar müntəzəm olaraq qan təzyiqi yoxlamaları keçirməlidirlər.

4. Hamiləlikdə aşağı qan təzyiqi (Hipotoniya)

Aşağı qan təzyiqi (hipotoniya) da hamiləlikdə bəzi qadınlar üçün problem ola bilər. Hamiləlikdə qan dövranının artması, bəzi qadınlarda qan təzyiqini aşağı sala bilər. Bu vəziyyət, aşağıdakı hallarda təhlükəli ola bilər:

• Başgicəllənmə: ana çox başgicəllənmə və ya huşsuzluq yaşayarsa, bu, qan təzyiqinin çox aşağı olması ilə əlaqəli ola bilər.
• Nəzarət edilməməsi: əgər aşağı qan təzyiqi davam edərsə, yuxarı təzyiqə qarşı zərərli ola bilər.

5. Hamiləlikdə qan təzyiqini necə nəzarət altında saxlamaq olar?

• Bədən çəkisi: hamiləlikdə aşırı çəki artımından qaçınmaq lazımdır. Sağlam bəslənmə və düzgün pəhriz bu baxımdan əhəmiyyətlidir.
• Hərəkət və idman: gündəlik müntəzəm hərəkət qan dövranını yaxşılaşdırır və qan təzyiqini tənzimləyir. Yüngül gəzinti və ya yoga yaxşı seçim ola bilər.
• Pəhriz: yüksək natriumlu, duzlu qidaları azaldaraq, təzyiqin yüksəlməsinin qarşısını almaq mümkündür.
• Stressin idarə edilməsi: hamiləlikdə emosional stress qan təzyiqini artıra bilər. Dərin nəfəs alma və rahatlama texnikaları təzyiqi sabit saxlamağa kömək edər.

6. Nə vaxt həkimə müraciət edilməlidir?

• Əgər qan təzyiqiniz 140/90 mmHg və ya daha yüksəkdirsə, həkimə müraciət etmək vacibdir.
• Bəzi əlamətlər (görmə pozulması, başgicəllənmə, qarın ağrısı) ortaya çıxdıqda dərhal müayinə olunmalıdır.

7. Hamiləlikdə arterial qan təzyiqi üzrə tövsiyələr:

• Hamiləlik dövründə qan təzyiqinin müntəzəm olaraq yoxlanılması vacibdir.
• Yüksək və ya aşağı qan təzyiqinin erkən aşkar edilməsi, hamiləlikdə daha təhlükəsiz bir nəticəyə gətirib çıxara bilər.
• Həkim tərəfindən verilən təlimatlara riayət etmək və müntəzəm müayinə olunmaq ana və körpənin sağlamlığını qorumaq üçün mühüm əhəmiyyət daşıyır.

Nəticə:

Hamiləlikdə arterial qan təzyiqi, hamiləlik dövrünün kritik bir aspektidir. Bu göstəricilərin izlənməsi, həm ana, həm də körpə üçün təhlükələrin qarşısını almağa kömək edir. Göstəricilərdə hər hansı bir dəyişiklik müşahidə edildikdə, dərhal həkimə müraciət etmək vacibdir. Uğurlu və sağlam bir hamiləlik üçün qan təzyiqinin nəzarətdə saxlanılması olduqca vacibdir.